نائبان امام عليه السّلام به بغداد مهاجرت كنند . مدائن : در شهر مدائن « 1 » نيز شمارى از شيعيان زندگى مىكردند . در منابع مختلف از حضور شيعيان در اين شهر سخن به ميان آمده است . حضور شيعيان در مدائن به دهه‌هاى نخستين تاريخ اسلام بازمىگردد . حضور برخى از شيعيان ممتاز صدر اسلام در اين شهر ، احتمالا در توسعهء تشيع در آن بىتأثير نبود . سلمان فارسى ( م 35 يا 36 ق ) ، كه از شيعيان طبقهء اوّل است و در فتح عراق شركت داشت از طرف سعد بن ابى وقاص به حكومت آن‌جا گمارده شد كه بعدها انتصاب وى مورد پذيرش عمر قرار گرفت . برخى منابع نيز بدون اين‌كه به‌طور مشخص از زمان و دورهء حكومت سلمان در مدائن سخن بگويند ، از وى به‌عنوان امير مدائن نام برده‌اند . « 2 » به‌هرحال وى مدت‌ها ، احتمالا تا زمان وفاتش ، بر اين شهر امارت داشت و حضور او در اين شهر با ويژگىهاى اخلاقى و فضايلى كه دارا بود مردم را به تشيع متمايل مىساخت . شواهد تاريخى ديگرى نيز حاكى از وجود شيعيان در اين شهر در همان روزگار است . از آن جمله مىتوان به سفر امام حسن عليه السّلام به اين شهر به منظور گردآورى سپاه براى نبرد با معاويه اشاره كرد . امام عليه السّلام در اين سفر در خانهء مسعود ثقفى ، عموى مختار ثقفى ، سكونت گزيد . « 3 » احتمالا انتخاب خانهء او به اين سبب بود كه وى از چهره‌هاى ممتاز شيعه در مدائن به شمار مىرفت . جداى از اين ، نفس حركت امام به سوى مدائن براى جمع‌آورى نيرو مىتواند دليل بر وجود شيعيان در اين شهر باشد . در دو دههء بعد ، حضور پررنگ‌ترى از شيعيان مدائن را در قيام توابين مىبينيم كه گروهى از ايشان به رهبرى سعد ، پسر حذيفة

--> ( 1 ) . مدائن پايتخت ساسانيان بود كه در سال 16 ق به دست مسلمانان ، فتح شد . ر . ك : طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 116 . ( 2 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 1 ، ص 663 . ( 3 ) . طبرى ، همان ، ج 4 ، ص 345 .